Amstelveen,
30
december
2015
|
16:08
Europe/Amsterdam

Zijn communicatieopleidingen op de toekomst voorbereid? (blog)

Op uitnodiging van Combat en Welcom Amsterdam was ik onlangs bij een discussiebijeenkomst op de UvA. Een bont gezelschap van vakgenoten, docenten en studenten discussieerden over de ‘essentie van het vak communicatie’ en wat dat betekent voor de huidige beroepspraktijk. De opbrengst van de avond wordt gebruikt om opleidingen communicatie (in dit geval m.n. Communicatiewetenschappen) te verbeteren. Een leuke en ook zinvolle discussie, die maar weer eens aantoonde hoe zeer wij met ons vak en de definitie daarvan worstelen.

Zelf ervaar ik regelmatig hoe ver onze dagelijkse beroepspraktijk afstaat van wat de studenten in de opleiding meekrijgen. De studenten van de HvA die we onlangs op bezoek hadden, stelden verrast vast dat ze in een half uur bij ons meer over pr hadden geleerd dan in de drie jaar van hun opleiding. Nieuwe medewerkers, met een afgeronde wetenschappelijke opleiding, worstelen met het maken van een communicatieplan, het opstellen van een briefing of het maken van een goede debrief. Maar wat willen we eigenlijk dat studenten kunnen als ze van school komen? Van de discussie zijn twee interessante punten mij met name bijgebleven.

Abstractie versus praktisch handelen
Hoewel communicatie een jong vak is, is het zeker een serieus vak. Met een stevig theoretische onderbouwing, gestoeld op wetenschappelijk onderzoek. Met slimme specialisten die in staat zijn om een abstracte wereld te analyseren en op boardroomniveau te kunnen meedenken over de reputatie en identiteit van organisaties. Denkers, die het vak verder kunnen brengen. Maar we willen ook doeners; medewerkers die praktische communicatieplannen kunnen schrijven, middelen kunnen produceren en aansprekende teksten kunnen schrijven in foutloos Nederlands. We willen dus graag mensen die zowel theoretisch als praktisch uit de voeten kunnen. De doenkers van Betteke van Ruler. Maar op welk deel moeten opleidingen zich dan focussen? En wat kun je ook in de praktijk leren? Zijn dat de abstractere en meer analytische vaardigheden of is dat juist het schrijven van een goed communicatieplan? Of zit het onderscheid meer in het opleidingsniveau; de doeners komen van het HBO en de denkers van het WO. Een van de UvA-docenten vertelde mij dat in het WO de focus ligt op het doen van wetenschappelijk onderzoek. En dat studenten voornamelijk werk vinden bij onderzoeks- of mediabureaus. Dat is jammer, want met de combinatie van onderzoeksvaardigheden en het vermogen om analytisch te kunnen denken zouden WO studenten een perfecte rol kunnen hebben in het ontwikkelen van het vak, maar ook in strategisch advies. Denk aan het maken van een goede stakeholder- of doelgroepanalyse. Of aan het leveren van een bijdrage aan de accountability van communicatie.

Hoe ziet de ideale opleiding eruit?
Communicatie is bij uitstek een ‘leen’ vak. We maken dankbaar gebruik (maar zeker nog niet genoeg) van inzichten uit de sociale wetenschappen zoals sociologie, psychologie, organisatiewetenschap, bedrijfskunde en misschien zelfs wel antropologie. Net als afgelopen jaar in de vakmedia viel tijdens de discussie regelmatig het woord ‘gedragsbeïnvloeding’. Maar ook de Nederlandse Taal- en Letterkunde is onlosmakelijk verbonden met ons vak. Politicologie kan ons helpen bij het in kaart brengen en begrijpen van stakeholders, maar is ook handig wanneer je je met Public Affairs bezig houdt. En met het belang van big data schurken we ook steeds meer tegen Econometrie aan. Niet voor niets ken ik heel veel vakgenoten die helemaal geen communicatie gestudeerd hebben. Maar maakt dat dan een communicatieopleiding overbodig? Misschien moeten we juist die ‘leen’vakken een meer prominente rol geven. Waar nu in de master een communicatiespecialisme gekozen kan worden, kun je misschien beter kiezen voor een verdieping met een ‘leen’ vak.

Uiteraard leverde de avond geen eenduidige oplossing of richting. Maar wel veel vragen en overwegingen, die zeker nadere discussie verdienen. Waar zou het accent op moeten liggen in de opleiding en wat missen we? En waar ligt onze eigen verantwoordelijkheid, als professional of werkgever? Pakken we als professionals zelf wel voldoende onze rol als opleider of laten we dat te gemakkelijk over aan het onderwijs? Ik ben benieuwd hoe jij hier over denkt!